Chemia - substancje chemiczne

Celuloza

pa藕dziernik 23rd, 2006

Celuloza, b艂onnik, jest to nierozga艂臋ziony biopolimer, polisacharyd o cz膮steczkach z艂o偶onych z kilkuset do kilkunastu tysi臋cy jednostek glukozy po艂膮czonych wi膮zaniami 尾-1,4-glikozydowymi.

Celuloza wchodzi w sk艂ad 艣cian kom贸rkowych wi臋kszo艣ci ro艣lin, niekiedy stanowi膮c kilkadziesi膮t procent ich suchej masy. Obok ligniny jest to jeden z najpowszechniej wyst臋puj膮cych biopolimer贸w. Mimo 偶e jest niezmodyfikowanym wielocukrem, jej znaczenie jako substancji pokarmowej dla organizm贸w wy偶szych jest ograniczone. Wi臋kszo艣膰 zwierz膮t nie ma enzym贸w, kt贸re umo偶liwia艂yby rozk艂ad celulozy. Niekt贸rzy ro艣lino偶ercy pos艂uguj膮 si臋 w tym celu symbiotycznymi bakteriami lub pierwotniakami, kt贸re wytwarzaj膮 enzmym celulaz臋 (np. termity czy parzystokopytne), inni celuloz臋 po prostu wydalaj膮.

Celuloza stanowi cenny surowiec. Nieprzetworzona, jako sk艂adnik drewna, jest jednym z pierwszych materia艂贸w stosowanych przez cz艂owieka. Przetworzona mechanicznie jest g艂贸wnym sk艂adnikiem papieru i tektury. Wreszcie przekszta艂cona chemicznie wchodzi w sk艂ad r贸偶nych produkt贸w chemii przemys艂owej.

Celuloza jest praktycznie nierozpuszczalna w wi臋kszo艣ci rozpuszczalnik贸w organicznych, jednak mo偶na j膮 roztworzy膰 w st臋偶onym roztworze kwasu octowego lub NaOH. W obu przypadkach nie jest to prosty proces rozpuszczania lecz reakcja chemiczna wolnych grup hydroksylowych z kwasem lub NaOH, prowadz膮ca do otrzymania rozpuszczalnych pochodnych celulozy. Istnieje tak偶e rozpuszczalnik specjalny dla celulozy - jest to odczynnik Schweitzera (o wzorze Cu(NH4)2(OH)2), czyli tzw. Cuoxam.

Entry Filed under: Chemia